Na eerder een bezoek te hebben gebracht aan de startup-scene in Amsterdam en Delft ging de NCD op bezoek in de regio Eindhoven.

Technologie verandert onze wereld in rap tempo. Die veranderingen zijn het duidelijkst zichtbaar op plekken waar leidende bedrijven, onderwijs, onderzoek, durfkapitaal en start-ups elkaar treffen: aangeduid als zogenaamde start-up hotspots. Na Amsterdam en Delft was nu Eindhoven aan de beurt.

Agenda

  • Technoboer Van de Borne Aardappelen
  • Ontvangst op de High Tech Campus Eindhoven
  • 3D printen met speculoos bij 3D by Flow
  • Ontvangst bij Philips Experience Lab
  • Presentatie G-Therapeutics

Technoboer Van de Borne Aardappelen

Hoewel het akkerbouwbedrijf van de gebroeders Van de Borne niet bepaald gekwalificeerd kan worden als start-up, was het bezoek beslist in lijn met het doel van de NCD Tech Quest: inspiratie opdoen op het gebied van technologische innovatie.

Jacob van de Borne (@jacobdvborne) is een boer met een passie voor technologie. Japanners, Chinezen, maar ook vele collega’s uit eigen land, komen langs om te horen hoe het bedrijf middels precisielandbouw de opbrengst jaar-op-jaar weet te optimaliseren.

Van de Borne Aardappelen

 

Precisielandbouw

Precisielandbouw is geen nieuw fenomeen, zo vertelt Jacob: het ontstond al 22.000 jaar BC in Israel. Het verschil met nu is dat de kennis van toen steeds overging van boer op boerenzoon, maar gaandeweg toch verwaterde, terwijl het nu merendeels ontleend wordt aan data, afkomstig van sensoren, satellieten en zelfs drones.

Precisielandbouw is erop gericht de opbrengst per perceel te optimaliseren door voortdurend te meten wat de conditie is (per zone binnen een perceel) van de bovenlaag van de grond. Terwijl Jacob’s opa jarenlang vertrouwde op zijn notitieboekjes, zo vertrouwt Jacob nu op zijn data.

Sinds 2010 houdt hij dagelijks bij wat hij waar heeft gedaan: qua bemesting, besproeiing én berijding. Dat laatste is minstens zo belangrijk: grond die eenmaal is verdicht, door er met zware landbouwvoertuigen overheen te rijden, levert tot jaren later nog aanzienlijk minder opbrengst op, zo weet hij ons te vertellen.

Rondleiding Van de Borne Aardappelen
Van de Borne beschikt over de modernste machines die het mogelijk maken de gewassen extreem precies te bespuiten.

Het gebied rondom Reusel (op minder dan 100 meter van de Belgische grens) is grotendeels zandgrond en dat levert onze akkerbouwer de nodige uitdagingen op. Op (rijke) kleigrond is de opbrengst in de regel hoger, maar Jacob weet toch op sommige (delen van) percelen, door grond- en gewasconditie én behandeling uiterst nauwkeurig op elkaar af te stemmen, meer opbrengst te halen dan de meeste boeren op kleigrond.

Desalniettemin heeft de zware regenval van dit jaar het bedrijf hard getroffen. De waterschappen lieten de buitengebieden vol lopen, ten gunste van de woningen in de omliggende dorpen. Het kostte het bedrijf een miljoen euro omzet, zonder dat daar enige compensatie tegenover staat. Dat is een hard gelag.

Industrieel en tegelijk duurzaam: kan dat?

De bijna industriële setting van dit boerenbedrijf – met de hypermoderne computergestuurde klimaatschuur –  doet je afvragen of wat Van de Borne doet nog wel in lijn is met de natuur. Maar wie goed luistert begrijpt dat hier kennis, kunde en liefde voor de natuur hand-in-hand gaan.

Wie bijvoorbeeld bemest op (te) natte grond gaat enorm de fout in: dat onttrekt juist stikstof uit de grond. Bewateren op natte grond is net zo’n fout. Door alleen daar waar nodig én werkzaam te bespuiten en te bewateren blijft de belasting op de natuur minimaal.

Hypermoderne computergestuurde klimaatschuur
Loopbrug over hypermoderne computergestuurde klimaatschuur

Uiteindelijk, aldus Jacob, bepaalt de natuur altijd wat mogelijk is en wat niet. Door niet te luisteren naar de natuur (lees: door niet te meten) is de kans op schade vele malen groter. Precisielandbouw zou dan ook de norm moeten worden, niet de uitzondering. Het wordt hoog tijd dat precisielandbouw het stigma van natuurbelaster aflegt. En we kunnen als bezoekers niet anders dan volledig instemmend reageren.

Welkom op de High Tech Campus Eindhoven

Na op eigen gelegenheid te zijn doorgereden naar de High Tech Campus Eindhoven werden we ontvangen door Business Development Director Cees Admiraal.

Ontvangst op High Tech Campus Eindhoven door Cees Admiraal
Ontvangst op High Tech Campus Eindhoven door Cees Admiraal

Wie nu de (Philips) High Tech Campus bezoekt kan zich nog maar nauwelijks voorstellen dat hier ooit het gesloten en streng beveiligde Philips Natuurkundig Laboratorium (in de volksmond Philips Natlab) aan de basis vooraf ging – de kraamkamer van ondermeer de muziek CD, chipmachinemaker ASML en chipmaker NXP.

Buiten wat ruimten waar actief wordt gewerkt aan nieuwe producten lijkt de cultuur hier volledig gericht op het delen van kennis. Met één kanttekening: elke huurder heeft een non-disclosure ondertekend met een direct opeisbare boete bij het lekken of misbruiken van gedeelde kennis… van 1 miljoen euro.

Delen is nog geen vrijbrief voor stelen, zo moeten ze in Eindhoven gedacht hebben. Toch nog een vleugje cultuur van het oude Philips Natlab? Niet helemaal, want deze maatregel is iets waar andere hotspots een voorbeeld aan zouden moeten nemen.

Al was het maar omdat één lekje voldoende kan zijn om een patentaanvraag -waar voor miljoenen euro’s onderzoek aan vooraf ging en die mogelijk nog een veelvoud aan waarde kan opleveren- af te wijzen.

Het nieuwe geloof in delen vanuit samenwerken
Met ruim 140 bedrijven, 10.000 medewerkers, de nabijgelegen Technische Universiteit Eindhoven en een groot internationaal netwerk van onderzoek, kennis en kapitaal is de campus niet alleen een broeinest van innovatie, maar met recht ook het Silicon Valley der lage landen te noemen: 40% van alle patenten komen uit deze regio.

Kruisbestuiving

De brainport Eindhoven draait om 3 kerncompetenties: Smart Environments, Energy en Health. Rondom de campus hebben zich diverse kennisinstituten verzameld die voor de nodige kruisbestuiving moeten zorgen: Solliance, Holst Centre, TNO, TU/e, Embedded Systems Institute, CTMM, EIT Digital, EIT KIK, Design Academy, Fontys, Dutch Polymer Institute, COBRA en Intelligent Lighting Institute.

En dat het concept werkt blijkt wel uit het aantal patentaanvragen: 40% van alle patentvragen uit Nederland komt uit deze regio. Voor startende hightech bedrijven is een goed patent bijna voorwaarde om geld op te kunnen halen bij banken of private investeerders. “Voor een kennisintensief bedrijf als Philips zijn ­patenten zelfs een essentieel onderdeel van de strategie”, aldus Ruud Peters, ceo van Philips Intellectual Property & Standards.

Het ecosysteem van de High Tech Campus Eindhoven
Het ecosysteem van de High Tech Campus Eindhoven

Droom

Je zou vermoeden dat er voor Cees c.s. nog maar weinig te wensen overblijft gezien de lijst bedrijven die al op de campus neergestreken zijn (zie hieronder), maar hij heeft nog één grote wens: Google. Met nog ruimte voor zo’n 4-5 duizend mensen op de campus lijkt dat een kwestie van tijd, zeker gezien de healthtech aspiraties van het bedrijf.

Lijst van bedrijven op de High Tech Campus Eindhoven
De indrukwekkende lijst van bedrijven op de High Tech Campus Eindhoven

3D printen met speculoos bij 3D ByFlow

Voor het tweede bedrijfsbezoek van deze Tech Quest kwamen we uit bij de start-up 3D By Flow. Voortgekomen uit vader Frits Hoff, oprichter van Fablab Maastricht, en diens zoon Floris Hoff, draait dit door dochter Nina Hoff geleide bedrijf om 3D printing.

Anders dat bij andere 3D printer fabrikanten ligt het accent bij deze start-up op draagbaarheid en het met één printer kunnen printen van diverse materialen. Dat kan een biorubber zijn, siliconen, bronsklei of zelfs iets eetbaars als speculoos of chocolade: zolang het maar een pasta-achtig materiaal is. Het vraagt alleen om de verwisseling van een spuitpatroon.

3D by Flow printer
3D by Flow printer

De printer zelf is erg fraai en minimalistisch vormgegeven: iedereen moet ermee kunnen printen. Nina legt uit dat je simpelweg naar een site als Thingiverse kunt gaan, daar een ontwerpje kunt downloaden en dat als invoer kunt gebruiken voor de printer.

 

 

Op dit moment staan er bij diverse scholen en onderzoeksinstellingen printers van het jonge bedrijfje. Er zijn enige tientallen 3D printers verkocht. Met de grootste chocolade fabrikant wordt gewerkt aan een speciale printer. Een demonstratie met een tube speculoos liet nog wel zien dat de software verbeterd kan worden.

Lastiger is het om toepassingsgebieden te vinden voor bijv. het printen van voedsel. Natuurlijk kom je bij chocolade al snel op personalisering terecht, bijvoorbeeld t.b.v. opdrukken van taarten. Maar dat lijkt me een te beperkte markt.

Persoonlijk denk ik dat de unieke propositie van het apparaat meer zit in het draagbare (printen van protheses op locatie) en de veelzijdige inzet van de printer met uiteenlopende pasta’s (van food printer tot het maken van mallen of productsamples).

Bezoek aan het Philips Experience Lab

Na diverse benamingen door de jaren heen heeft Philips ontwerpen tot een staffunctie verheven. De tak heet nu simpelweg Philips Design.

De onderstaande video geeft die nieuwe design visie mooi weer:

Philips | Design Manifesto on Vimeo.

 

Het bezoek aan het Experience Lab was immers gericht op het inzage krijgen in de wijze waarop Philips de wensen en verlangens van de klant, met ‘empathie’ voor de klant, terugvertalende in de ontwerpen. Helaas .. niets daarvan.

Presentatie Philips Experience Lab
Presentatie Philips Experience Lab

Na de presentatie werden we naar een ‘huiskamer’ geleid waar ‘niet zoveel gebeurde’. Het was al met al een teleurstellende ‘experience’ bij de initiatiefnemer van de campus.

Het stigma dat één van de meest innoverende bedrijven van Nederland zich het slechts weet te verkopen blijft ook ná dit bezoek stevig aan het bedrijf plakken.

G-Therapeutics

De laatste presentatie was zonder twijfel de meest interessante en indrukwekkendste van de dag. Na eerder zijn bedrijf Sapiens te hebben verkocht voor ruim 200 miljoen had CEO Sjaak Deckers zijn schaapjes op het droge. Dat hield hem echter niet tegen om een nieuwe uitdaging aan te gaan, die het potentieel van Sapiens in potentie zelfs vele malen overtreft.

Presentatie Sjaak Deckers van G-Therapeutics
Presentatie Sjaak Deckers van G-Therapeutics
Professor Gregoire Courtine
Professor Gregoire Courtine

G-Therepeutics is opgericht om onderzoek uitgevoerd door de Zwitserse Professor Grégoire Courtine als medische innovatie naar de markt te brengen.

Vorige week lieten diverse media al het nodige opzienbarende zien op grond van een eerdere publicatie van Courtine in Nature (Paralyzed monkey walks again after brain spine implant):

 

 

Het onderzoek van Courtine richt zich geheel op de uitval van neurologische functies ten gevolge van een gehele of gedeelde dwarslaesie.

Zijn presentatie op TEDx is beslist de moeite van het bekijken waard:

 

 

 

In het geval van de aap gaat het echter nog om uiterst experimenteel onderzoek, waardoor een go-to-market nog vele jaren op zich wachten. G-Therapeutics richt zich op gevallen met een gedeeltelijke uitval van functies en biedt daarvoor een unieke oplossing: elektrostimulatie van de zenuwbaan in het ruggenmerg, in combinatie met een farmaceutische behandeling.

Het bijzondere aan deze aanpak, althans dat laat onderzoek van Courtine zien, is dat deze aanpak op termijn aanzet tot de vorming van nieuwe neurologische verbindingen, waardoor de patiënt mogelijk op termijn -zonder electronische stimulatie en farmaceutische ingrepen- weer zelfstandig kan lopen.

Presentatie G-Therapeutics
Presentatie G-Therapeutics – electrostimulatie

Om het in context te plaatsen: jaarlijks krijgen 400.000 mensen wereldwijd te maken met een gehele of gedeeltelijke dwarslaesie. De kosten van behandeling en verzorging per individu wordt geschat op 2 miljoen euro.

Je behoeft geen rekenwonder te zijn om te zien dat de markt voor therapieën, die de gevolgen van dwarslaesies (deels) kunnen wegnemen, enorm is. Zelf rekent G-Therapeutics met een markt van 1.000 miljard euro (!).

Met een kapitaalinjectie van 36 miljoen kan G-Therapeutics de komende 5 jaar vooruit. De verwachtingen zijn hoog gespannen, maar in meditech zijn investeringen nooit zeker.

2016-11-18-17-18-09