IT, een voortdurende bron van uitdagingen én ellende. Wat te denken van 220 miljoen euro voor de mislukte digitalisering van de Rechtspraak? Niet alleen de overheid investeert in een bodemloze put, maar ook het bedrijfsleven kan er wat van. En tóch staat digitalisering niet met stip bovenaan de agenda.

Lidl spant tot nog toe de kroon qua verkwisting. De discounter brak na 7 jaar een SAP-project af en boekte een ‘leuke’ 500 miljoen euro af. Je kunt wat hebben als supermarkt. Eerder vandaag werd bekend dat LeasePlan een slordige 92 miljoen euro gaat afschrijven op een SAP-implementatie, die maar niet afgerond kan worden. CEO Tex Gunning beschreef het als een ‘niet-toekomstbestendig systeem’. De digitale revolutie in de automotive-branche zou meer flexibiliteit verlangen. Dus neemt het leasebedrijf afscheid van een geïntegreerd systeem en gaat men zelf ontwikkelen op basis van een modulair systeem, beter bekend als best of breed. Kassa!

To SAP or not to SAP

De digitale revolutie, zoals Gunning het noemt, levert in de praktijk nog veel meer slachtoffers op. Er is helaas sprake van volstrekte onwetendheid onder vrijwel alle bestuurders en toezichthouders, terwijl zogenaamde adviseurs daar mateloos van profiteren. Het recente onderzoek van branchevereniging NLdigital (ook zij gaan met hun tijd mee, want de naam was tot voor kort Nederland ICT) onder bestuurders en toezichthouders gaf nog eens feilloos aan wat er aan de hand is. Voor mijn boek Het Succes van Digitaal Leiderschap deed ik ook onderzoek en kwam ik tot een nóg verontrustender conclusie: ICT is nog geen digitaal. Bijvoorbeeld het Hoofd Automatisering speelt een groot toneelspel en pretendeert dat hij alles over digitalisering weet. De bestuurder of toezichthouder doet daar overigens niet voor onder.

Boardroom-nerd

De top van Nederland mist over het algemeen enig inzicht in de digitale ontwikkelingen. ICT was al een wazig geheel, laat staan digitaal. De man of vrouw aan de top is niet opgegroeid met digitale vaardigheden en zelden kom je iemand tegen die het zich heeft eigen gemaakt. Een bestuurder die de ontwikkelingen in beeld heeft, de impact van deze ontwikkelingen kan vertalen naar zijn of haar bedrijf en er (betaalbare en haalbare) scenario’s uit kan halen voor de toekomst van het bedrijf. Zo’n aanpak vraagt niet om een nerd, maar om leiders die bestuurlijke ervaring kunnen koppelen aan digitale inzichten.

Zie jij de toekomst in de spiegel?

Zelfevaluatie van bestuurders en toezichthouders is helaas geen gewoonte. Begin met de vraag: welke talenten heeft onze Raad van Toezicht, Raad van Commissarissen of Raad van Bestuur nodig? Je moet tenslotte de toekomst van een bedrijf vormgeven. Vraag jezelf ook altijd af of je wel in staat bent om inhoud c.q. meerwaarde toe te voegen. Ik noem dat Feetback: ga voor de spiegel staan, doe een stapje terug en stel jezelf die vraag. Geef eerlijk antwoord en verbind er consequenties aan.

Momenteel ontbreekt in vrijwel elke RvC of RvT bestuurlijke digitale expertise. Het gebrek aan deskundigheid zou voor een groot aantal bestuurders/toezichthouders aanleiding moeten zijn het stokje over te dragen aan anderen. Zie je het al gebeuren?

Times are a-changing

Het schip moet de wal keren, vrees ik. We kunnen wachten tot een nieuwe generatie het overneemt. Iedere commissaris/toezichthouder moet op een zekere leeftijd toch écht wijken. Het is wachten op de klap en je moet hopen dat het niet te veel kost. Hopelijk beseffen aandeelhouders/investeerders wel dat vervanging daadwerkelijk aan de orde moet zijn.

Voorkomen is uiteindelijk beter dan genezen. In de NCD-kring kijken we naar mensen met de juiste bestuurlijke en digitale vaardigheden. Een eerste ‘oogst’ staat nu op digitalecommissarissen.nl. Het argument ‘we kunnen ze niet vinden’ kunnen we hiermee ook gelijk de grond in boren.