Farid Tabarki:  We gaan toe naar vloeibare organisaties’

Farid kleurHoe ziet de organisatie van de toekomst eruit?

We komen uit een tijdperk waarin we een prachtige piramide hebben gebouwd en alles top down hebben georganiseerd. Kenmerkend voor die tijd was dat bovenin werd bedacht wat er in de organisatie, de samenleving of de sector moest gebeuren. Uit oogpunt van leiderschap was dat een vrij overzichtelijke wereld. Die wereld is op zijn retour. De laatste jaren is de piramide op zijn kop gezet. We hebben te maken met disruptieve initiatieven en nieuwe businessmodellen. In plaats van top down is het bottom up. Neem Airbnb, waarbij een hele stad een hotel is geworden zonder dat het op de balans staat. En individuen zijn ineens potentiele financiers dankzij crowdfunding. Ook de communicatie is fundamenteel veranderd, van verticaal naar horizontaal. Dankzij social media hebben gewone mensen ineens een stem gekregen in het maatschappelijk debat. Alles is zichtbaar en dankzij big data ook meetbaar. Waar je vroeger onderzoeksbureaus en focusgroepen voor nodig had, kun je nu permanente feedback krijgen. Als je het maatschappelijke systeem voorstelt als een piramide van ijs, dan is die momenteel in hoog tempo aan het smelten. Wat ervoor in de plaats komt, is een vloeibare structuur. De organisatie van de toekomst is een vloeibare organisatie.”

Welke eisen stelt dat aan de huidige generatie leiders?

road-street-sign-wayDe uitdaging voor leiders en toezichthouders is antwoord geven op de vraag: waar geef ik leiding aan en waar houd ik toezicht op? We zitten in een overgangsfase, en dat is altijd een zoektocht. Delen van de piramide zijn al gesmolten en zijn zich al aan het reorganiseren. Bedrijven die nieuw toetreden tot de markt zijn vloeibaar van zichzelf, dus die slepen de last van het verleden niet mee. Maar tegelijkertijd zitten we ook nog met een legacy van mensen en organisatievormen die horen bij de tijd die voorbij is. De bestaande structuren zijn nog niet opgeheven. Dat maakt dit tot een schizofreen tijdperk, en dat vraagt nogal wat van de leiders van de toekomst.

Er wordt veel meer van hen geëist dan vroeger. In een tijd van transformatie kom je er niet mee weg om 4 keer per jaar bij elkaar te komen om de stukken door te nemen. In een vloeibare samenleving waarin alles permanent in beweging is, is echte betrokkenheid bij de ontwikkelingen een fundamenteel onderdeel van leiderschap. Het vereist inzicht om toezicht te kunnen houden en meerwaarde te kunnen leveren. De term ‘Meerzicht’ die de NCD hanteert voor governance, is dan ook goed gekozen.”

Wat betekent dat concreet voor toezichthouders en bestuurders?

De vloeibare samenleving draait om het aangaan van verbindingen, om zo te komen tot nieuwe mogelijkheden en andere resultaten. Het daarbij behorende leiderschap gaat over het aanreiken van instrumenten en het creëren van een cultuur in organisaties die dat faciliteert. Dat vereist een fundamenteel andere manier van denken en organiseren. In plaats van hiërarchisch opereren gaat het om faciliteren van zelfsturende eenheden waarin het draait om people management: zorgen dat mensen in hun kracht worden gezet en aangesproken worden op hun talenten. Vroeger deed je dat met een HR-pet. Nu moet je niet alleen nadenken vanuit HR, maar ook vanuit communicatie, marketing en R&D. Moderne bedrijfsvoering vraagt om een integrale aanpak. Leiders moeten in staat zijn vanuit meerdere invalshoeken naar hetzelfde vraagstuk te kijken en lijnen te trekken door de organisatie heen. Er zullen dwarsverbanden gelegd moeten worden en plekken gecreëerd waar de benodigde stappen in samenhang gezet kunnen worden.

Dat vereist ook het vermogen om mensen mee te nemen in de gewenste veranderingen. Een leider moet draagvlak creëren voor zijn plannen en helder maken wat er op het meest fundamentele niveau aan de hand is. Dat betekent niet dat je een uitgeschreven toekomstvisioen moet presenteren, maar wel dat je mensen duidelijk kunt maken waarom die nieuwe manier van werken en samenwerken nodig en zelfs leuk is.”

Jouw advies voor Future Proof leiderschap?

Ten eerste: kom uit je comfortzone! Je gaat alleen stappen maken voor je organisatie, als je bereid bent je piramide te verlaten. Die piramide is heel comfortabel, je weet hoe hij functioneert, want daar heb je voor doorgeleerd. Maar je moet er wel uitstappen zodat je het avontuur aan kunt gaan van functioneren in een tijd van transformatie. Dat vraagt flexibiliteit en standvastigheid. Je moet aan alle kanten uitstralen: ‘We gaan dit echt doen! Ook al is niet alles duidelijk en heb ik niet alle oplossingen.’ Een van de voordelen van deze tijd is dat dat ook niet hoeft. In de oude wereld werd er een soort onfeilbaarheid van leiders verwacht, maar in de moderne cultuur hoef je niet meer zo bang te zijn om fouten te maken, omdat iedereen snapt dat je daar bij uitstek van leert.

Het tweede advies: richt je in je zoektocht op talent. Dat van jezelf en van anderen. Back to your roots wordt belangrijker dan ooit. Talentisme is het nieuwe kapitalisme.

Als je weet wie je bent en waar je kracht zit en je weet dat ook van anderen, wordt het makkelijk om verbindingen aan te gaan die echt waarde creëren. Zoek gemeenschappelijke delers, kijk waar je elkaar aan kunt vullen en versterken en zorg dat je vandaaruit samen de volgende stap zet.”

Bekijk ook de video van Farid Tabarki hieronder: