De experts achter de NCD Academy

Binnen de NCD Academy werken programmamanagers Dr. Guus Klück en Mr. Francois Carstens al jarenlang samen aan de ontwikkeling van toezichthouders en commissarissen. Wat hen bindt, is een gedeelde overtuiging: goed toezicht begint bij persoonlijke ontwikkeling en een bewuste transformatie van rol en gedrag.

Francois omschrijft zijn rol als die van gids. Hij begeleidt deelnemers in hun ontwikkeling naar een effectief voorzitter: “Ik help mensen om te groeien van een inhoudelijk sterke commissaris naar iemand die het proces kan sturen en governance echt laat werken.” Guus vult dit aan vanuit zijn rol als programmaleider van Governance Essentials: hij ziet zichzelf als procesbegeleider die deelnemers ondersteunt bij het realiseren van hun ambities. “Iedere deelnemer heeft een eigen leerdoel. Ons programma is erop gericht om daar zo goed mogelijk op aan te sluiten.”

Die persoonlijke benadering is geworteld in hun brede achtergrond. Guus heeft decennialange ervaring in het opleiden van mensen, het begeleiden van bestuurders en toezichthouders en het ontwikkelen van leergangen. Als bedrijfskundige, docent en boardroomconsultant weet hij hoe belangrijk het is om complexe boodschappen effectief over te brengen. “Doceren dwingt je om helder te zijn en mensen echt mee te nemen,” stelt hij. Francois komt uit de wereld van corporate en private banking en heeft een bijzondere affiniteit met familiebedrijven. Als medeoprichter van een adviesbureau voor familiebedrijven heeft hij zich ontwikkeld tot een echte verbinder, iemand die relaties bouwt en mensen in beweging krijgt.

Hun betrokkenheid bij NCD gaat ver terug. Beiden zijn vanaf de eerste editie betrokken bij de Governance Essentials leergang. Francois stond aan de basis van een van de eerste modules en is sindsdien een vaste kracht. Guus werd aanvankelijk gevraagd voor een module verandermanagement en groeide later door tot programmaleider. In de loop der jaren ontwikkelden zij niet alleen het programma, maar ook een vriendschappelijke rivaliteit: wie scoorde het beste bij de deelnemers? “We zaten altijd samen in de top,” zegt Guus met een glimlach.

De kern van zowel Governance Essentials als Governance Chair is volgens hen helder: transformatie. Voor deelnemers betekent dat de overgang van bestuurder naar toezichthouder, en voor ervaren commissarissen de stap naar voorzitterschap. Francois: “Als voorzitter moet je leren de inhoud soms los te laten. Je organiseert het proces, bewaakt de dynamiek en zorgt dat governance functioneert.” Guus benadrukt dat deze ontwikkeling niet vanzelf gaat: “Het vraagt bewustwording, reflectie en oefening.”

Wat de opleidingen onderscheidt, is de nadruk op het ‘hoe’. Waar veel programma’s zich richten op theorie en inhoud, draait het hier om gedrag en toepassing in de praktijk. Deelnemers bereiden zich inhoudelijk voor, maar tijdens de bijeenkomsten staat de vraag centraal: hoe geef je invulling aan je rol als toezichthouder? De leergang is praktisch, interactief en wordt verzorgd door ervaren commissarissen die hun eigen casuïstiek inbrengen. “Het zijn geen academische beschouwingen,” zegt Guus, “maar echte situaties uit de boardroom.”

Actualiteit speelt daarbij een belangrijke rol. Nieuwe thema’s worden voortdurend besproken met ervaren toezichthouders en direct vertaald naar het curriculum. Evaluaties na elke opleidingsdag zorgen ervoor dat het programma continu wordt aangepast. Tegelijkertijd blijft de kern onveranderd: het ontwikkelen van vaardigheden die direct toepasbaar zijn in de praktijk.

Die praktijkgerichtheid komt ook terug in de opzet van de leergang. Deelnemers en docenten vormen samen een diverse groep, met verschillende achtergronden, leeftijden en perspectieven. Door middel van intervisie, rollenspellen en gezamenlijke reflectie ontstaat een leeromgeving waarin deelnemers niet alleen kennis opdoen, maar ook zichzelf beter leren kennen. Francois: “Je ontdekt pas echt wat toezichthouden is als je het doet. In de opleiding geven we daar alvast een realistisch inkijkje in.”

Aan het einde van de leergang moeten deelnemers vooral anders kunnen handelen. Ze beschikken over concrete instrumenten, weten hoe ze het goede gesprek voeren en hoe ze bestuurders kunnen inspireren door vragen te stellen in plaats van zo maar adviezen te geven. Reflectie, rolvastheid en het vermogen om afstand en nabijheid te balanceren zijn daarbij cruciale vaardigheden.

Voor voorzitters ligt de uitdaging nog een stap verder. Zij moeten niet alleen inhoudelijk scherp zijn, maar ook oog hebben voor groepsdynamiek, maatschappelijke context en de positie van stakeholders. “De bestuurder kan eenzaam zijn,” zegt Francois. “Als voorzitter moet je er ook op persoonlijk vlak zijn en zorgen voor een veilige omgeving in de boardroom.”

Die rol kent ook valkuilen. Een van de belangrijkste lessen die deelnemers meekrijgen is: houd je ogen open en je handen op de rug. Met andere woorden, blijf betrokken zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Het omgaan met groepsdynamiek en dilemma’s – zoals de balans tussen afstand en betrokkenheid of de vraag hoe ver je verantwoordelijkheid reikt – vormt een belangrijk onderdeel van het leerproces.

De rol van toezichthouder is de afgelopen jaren zichtbaarder en intensiever geworden. Volgens Guus voelen commissarissen de toegenomen verantwoordelijkheid sterker, mede door maatschappelijke druk en kortere bedrijfscycli. Tegelijkertijd ziet hij een ontwikkeling van generalist naar specialist, iets waar hij kritisch op is. “De kracht van de toezichthouder zit juist in het onafhankelijke perspectief,” stelt hij.

Maatschappelijke thema’s zoals digitalisering, duurzaamheid en sociale verantwoordelijkheid spelen een steeds grotere rol, al blijft de focus in de praktijk vaak nog op financiële prestaties liggen. Toch zijn Guus en Francois het erover eens dat de essentie van het vak niet is veranderd: goed toezicht had altijd al breed en zorgvuldig moeten zijn.

Als het gaat om de toekomst van het vak, blijft één ding centraal staan: het is en blijft mensenwerk. De commissaris van de toekomst is volgens Guus iemand die zacht is op de relatie en hard op de inhoud, met oog voor zowel de interne dynamiek als de buitenwereld.

Voor henzelf is het werk minstens zo leerzaam als voor de deelnemers. Francois benadrukt het belang van nieuwsgierigheid en een onderzoekende houding: “Je moet je blijven verwonderen en openstaan voor nieuwe inzichten.” Guus sluit af met een duidelijke boodschap voor (toekomstige) commissarissen: neem je ontwikkeling serieus. “Het gaat om een echte transformatie. Die maak je alleen door het proces bewust aan te gaan.”