De veranderende rol van de ervaren commissaris

Maarten Vijverberg is oprichter en partner van Clifton Finance, een boutique kantoor op het gebied van fusie & overname en bedrijsopvolging bij familiebedrijven. De partners beschikken over een zeer ruime ervaring die innovatief wordt ingezet.

De loopbaan van Maarten Vijverberg wordt gekenmerkt door één constante: zijn fascinatie voor familiebedrijven. Al meer dan vijfentwintig jaar beweegt hij zich in dit domein, onder meer als commissaris bij verschillende ondernemingen. Tegenwoordig is hij onder meer voorzitter van de Raad van Commissarissen van Gooskens Hout Groep. Hoewel hij zichzelf inmiddels met recht expert mag noemen, verwondert de dynamiek binnen familiebedrijven hem nog altijd. “Juist die combinatie van traditie, betrokkenheid en soms complexe familieverhoudingen maakt het boeiend,” vertelt hij.

Wat familiebedrijven uniek maakt
Volgens Maarten onderscheiden familiebedrijven zich door hun sterke traditie en stabiliteit. “Deze organisaties zijn vaak zorgvuldig ingericht en hebben een stabiele financiering. Rollen, verantwoordelijkheden en afspraken moeten helder zijn om gedoe te voorkomen,” legt hij uit. Dit maakt familiebedrijven robuust, maar externe omstandigheden spelen een steeds grotere rol en dat vraagt tegelijkertijd om scherp toezicht.

Een vak dat steeds complexer wordt
De rol van commissaris is hierdoor de afgelopen jaren aanzienlijk veranderd. Waar het werk voorheen vooral toezichthoudend en controlerend was, is het nu veel breder en complexer geworden. Maarten noemt factoren als toenemende wet- en regelgeving, technologische verandering, geopolitieke onzekerheid, krapte op de arbeidsmarkt, etc. “Als commissaris moet je simpelweg meer weten én op meerdere domeinen je weg weten dan voorheen.”

Van controle naar advies en samenwerking
Naast de inhoudelijke verbreding ziet Maarten dat de relatie tussen commissaris en bestuurder verandert. “Je staat steeds vaker naast de bestuurder,” zegt hij. “Niet om op zijn of haar stoel te zitten, maar wel om te sparren en richting te geven. Waar overleg vroeger veel formeler en geplande momenten kende, is er nu vaker contact. De controlerende rol verschuift naar een meer betrokken rol”. Dat vraagt volgens Maarten om daadwerkelijk commitment: “Je moet er echt zijn voor de directie.”

Interpersoonlijke vaardigheden belangrijker dan ooit
Naast kennis en expertise wordt de menselijke kant van toezicht steeds belangrijker. De samenwerking binnen de raad en met bestuurders moet soepel verlopen. “De lijntjes moeten kort zijn en de communicatie flexibel,” vindt Maarten. In een wereld die snel verandert, moet een raad goed op elkaar zijn ingespeeld en snel kunnen schakelen. Digitale dashboards helpen om real-time inzicht te houden, óók buiten vergadermomenten.

Een andere samenstelling van de raad
Om effectief te blijven, moeten commissarissen hun kennis voortdurend actualiseren. Dat betekent investeren in permanente ontwikkeling, actualiteiten volgen en tijdig externe experts inschakelen. Maar het vraagt ook om een bredere samenstelling van de raad. Naast de traditionele financieel of juridisch georiënteerde commissaris is er steeds meer behoefte aan expertise in nieuwe domeinen, zoals de complexe digitale wereld, maar ook ervaringen vanuit andere sectoren dan de onderneming opereert. “Het is waardevol wanneer commissarissen actief zijn in het werkende leven en verschillende soorten organisaties kennen,” benadrukt Maarten.

De waarde van peer-to-peer netwerken
Maarten haalt zijn eigen kennis vooral uit peer-to-peer omgevingen zoals de NCD. “Seminars en bijeenkomsten zijn enorm waardevol en kennisverrijkend. Deze bieden ook een veilige setting met mensen in vergelijkbare rollen om te kunnen praten over dilemma’s en uitdagingen,” zegt hij. Het delen van expertise en ervaring vormt volgens hem een belangrijke basis voor verdere eigen professionalisering.

Toekomst van NCD: meer wetenschap, meer maatwerk
Maarten is positief over de transformatie die NCD doormaakt naar een meer kennisgedreven community. “Het is goed dat er steeds meer maatwerk ontstaat voor verschillende doelgroepen,” zegt hij. Toch ziet hij ruimte voor verdere verdieping: “Binnen de kring van ervaren commissarissen is er vooral behoefte aan meer wetenschappelijke kennis en inzichten. Gedragsgerichte masterclasses en leergangen zijn interessant, maar de inhoudelijke verdieping is minstens zo belangrijk.”

Blijf relevant, blijf leren
Maarten sluit af met een duidelijke boodschap: “Het is belangrijk om goed de mondiale markt te volgen en de trends te benoemen. Sta open voor veranderingen en speel hierop in. Met de snel veranderende wereld verandert ook de rol van de commissaris, sneller dan je denkt."